| Zwartblesschaap | Stamboek | Stand van zaken | Adressen |
Er zijn twee Friese schapenrassen die met Fryslân in verband kunnen worden gebracht: het Friese melkschaap en het Zwartblesschaap.
Beide behoren tot de zeldzame huisdierrassen.
De beide schapenrassen samen in de wei
Het Friese melkschaap
Het Friese melkschaap behoort tot de grote witte schapen. Ze hebben een lange en tengere hals. De kop en de staart zijn niet bewold. Het schaap heeft een gewicht van ca. 75 kilo. De neus is lichtgebogen en de oren zijn licht en breed. De kale staart reikt tot de hak. De ogen zijn groot, sprekend en bruin.
Neus, lippen en bek zijn ongepigmenteerd. Aan de hals treffen we soms twee belletjes aan. Ze zijn alleen zichtbaar als het schaap net geschoren is. Het Friese melkschaap behoort tot de melktypische dieren. Ze hebben een grote, maar smalle wigvormige romp. Ze zijn arm bespierd en hebben fijne stevige benen. De melktekens zijn sterk ontwikkeld. De spenen wijzen bij voorkeur naar beneden, hetgeen het melken (en het zogen!) vergemakkelijkt.
Het Friese melkschaap heeft de hoogste melkgift van alle schapen. Het produceert jaarlijks ongeveer 500 liter melk, waarvan 80 kilo schapenkaas gemaakt kan worden. In het begin van de 19e eeuw was de wolproductie nog erg belangrijk. Het Friese melkschaap is minder geschikt voor de productie van vlees. Het vlees van het melkschaap is volgens sommigen wel erg lekker.
Drielingen zijn normaal, vierlingen behoren niet tot de uitzonderingen. Ooien met grote worpen produceren ook veel melk. De lammeren groeien snel en goed.
Het Zwartblesschaap behoort met het Friese melkschaap, het Zeeuwse melkschaap en het Texelse schaap tot de groep van de Nederlandse weideschaaprassen. Hetgeen ze onderscheidt van de z.g. heideschapen. Het kenmerkt zich door zijn bruinzwarte kleur en zijn typische witte bles op de kop. Die bles verbreedt zich naar de kruin en de bek. Soms is de onderkaak wit en soms loopt het wit uit tot in de hals als een witte bef. Verder heeft dit schaap witte (achter)voeten en een witte staartpunt.
De Zwartbles is makkelijk en mooi. Het schaap is oersterk. Het heeft goede moedereigenschappen. Het stelt als alle schapen eisen aan haar verzorging, heeft een goede vruchtbaarheid, lammert gemakkelijk af en produceert doorgaans voldoende melk om drie lammeren groot te brengen. Het komt wel voor dat zo'n 98 tot 99 procent van de ooien drachtig wordt.
De Zwartbles heeft volgens insiders maar één slechte eigenschap: hij is zwart! Behalve dat de wol nog minder opbrengt dan die van witte schapen, proberen afnemers van slachtlammeren dit nog wel eens als argument te gebruiken om er flink wat minder geld voor te bieden. Tegenwoordig is de zwartbles ook interessant als slachtstammoeder. Door het te laten dekken door een Texelaar ram worden de lammeren eerder slachtrijp. Het is een ideaal schaap voor de extensieve veehouderij.
Het Friesch Melkschapenstamboek
In het begin van de twintigste eeuw werden de voorbereidingen getroffen voor een Fries melkschapenstamboek. Het ras zou geheel verdwenen zijn als dat stamboek niet een regulerende en bevorderende werking zou hebben gehad. Het werd gedragen door enkele schapenfokkers die ook oog hadden voor de cultuur- historische betekenis van het ras.
In 1985 werd het 'Nederlands Zwartbles Schapenstamboek' (NZS) opgericht. De leden van het stamboek zijn overwegend hobbyďsten. De belangrijkste doelstelling is uiteraard de registratie van alle Zwartblessen, die binnen het stamboek worden geboren en de uitgifte van afstammingsbewijzen daarvan.
Op 1 januari 1995 werd uit onvrede met het beleid van het NZS de 'Zwartblesfokkersgroep' opgericht. Een belangrijk geschilpunt betrof volgens de oprichters de betekenis die moest worden gehecht aan de fokkerij, onder meer wat betrof het vasthouden aan de juiste kleurkenmerken.
Stand van zaken
In 1957 telde 'Het Friesch Schapenstamboek' nog slechts 24 leden.
In 1974 was dat aantal uitgegroeid tot 51. In 2005 zijn het er ongeveer 70.
In 2002 bedroeg het aantal geregistreerde Friese melkschapen 2560, waarvan 60 mannelijke dieren. Er is sprake van een toename, toch is het ras nog altijd kwetsbaar.
Het 'Nederlands Zwartbles Schapenstamboek' had in 2005 230 leden.
Bij het Zwartblesfokkersgroep waren 45 leden aangesloten.
In 2002 waren er meer dan 3000 Zwartblesschapen , waarvan 250 mannelijke dieren.
De toestand van het ras wordt door de 'Stichting Zeldzame Huisdierrassen' stabiel, maar ook kwetsbaar geacht.
Adressen
Frysk Molkskieppestamboek
Secretariaat:
B. Porte - Stienzer Hegedyk 38 - 9051 TA Stiens - 0518-403512
Verenigingsorgaan: Nieuwsbrief 'Frysk Molkskieppestamboek'.
Redactie: H.J.
Oudhoff
Nederlands Zwartbles Schapenstamboek
Secretariaat:
H. Hoving - Gageldijk 1 - 7241 RJ Lochem - 0573-252556
Verenigingsorgaan: De Zwartbles.
Redactie: Koos
van den Boogaard - Heuvelstraat
19
Website: www.NZS.nl
Zwartblesfokkersgroep
Secretariaat:
A.
Wup -
Dr.H.A.W van der Vechtlaan 110 - 8061 HN Hasselt (O) - 038-477155
Verenigingsorgaan: Zwartblesinfo
Redactie: B.P.
Deunhouwer-de Ruiter- Schelpweg 76 - 3291
EM Strijen - 078 - 6743075
Kijk
voor meer informatie op: www.zwartb